Rzemiosło ludowe
Drewno klonowe w tradycji polskiego rzemiosła
Techniki obróbki, narzędzia i regionalne wzory wyrobów z drewna klonowego — udokumentowane praktyki polskiego rzemiosła ludowego z różnych regionów kraju.
Techniki obróbki, narzędzia i regionalne wzory wyrobów z drewna klonowego — udokumentowane praktyki polskiego rzemiosła ludowego z różnych regionów kraju.
Zebrany zbiór informacji o tradycyjnym rzemiośle — od doboru surowca po gotowe wyroby zdobione regionalnymi wzorami.
Sezonowanie, toczenie na kole i rzeźbienie nożem — opis tradycyjnych metod stosowanych przez polskich rzemieślników.
Czytaj dalej →
Dłuta, krzywaki, tokarka ręczna — narzędzia używane w tradycyjnej obróbce drewna klonowego i ich praktyczne zastosowanie.
Czytaj dalej →
Motywy góralskie, kurpiowskie i łowickie na wyrobach z klonu — jak geografia i kultura kształtowały zdobnictwo regionalne.
Czytaj dalej →Drewno klonowe jest cenione za twardość, jednolitą strukturę słojów i zdolność do przyjmowania zdobień. W Polsce rośnie głównie klon zwyczajny (Acer platanoides) i klon jawor (Acer pseudoplatanus).
Acer platanoides — gatunek pospolity w polskich lasach liściastych i parkach. Drewno o jasnożółtej barwie z delikatnym połyskiem, gęstości około 630 kg/m³.
Acer pseudoplatanus — ceniony szczególnie w wyrobach lutniczych i toczonych. Charakterystyczny rysunek słojów falistych, zwany "płomieniowym".
Drewno klonowe dobrze przyjmuje barwniki naturalne, jest stabilne po wysuszeniu i odporne na zużycie ścierne — stąd popularność w toczeniu misek i łyżek.
Tradycyjnie drewno klonowe sezonowano przez kilka lat w warunkach naturalnych. Pośpiech w suszeniu powoduje pęknięcia wzdłuż słojów promieniowych.
Podhale, Kurpie i Łowickie to regiony z najdłuższą tradycją wyrobów z drewna klonowego. Każdy wykształcił odrębny styl zdobień i formy użytkowe.
Wzory i techniki rejestrowane przez etnografów od XIX w. Muzeum Etnograficzne w Krakowie i Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie przechowują zbiory wyrobów.
Wyroby z drewna klonowego towarzyszyły codziennemu życiu na wsi od stuleci. Misy, łyżki, wrzeciona, a w regionach górskich — intarsjowane skrzynie i ozdobne łyżniki — wchodziły w skład posagu i były przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Badania etnograficzne prowadzone od połowy XIX w. przez Oskara Kolberga i jego następców dokumentują zróżnicowanie form i zdobień w poszczególnych regionach. Widoczne są wyraźne różnice między ornamentyką góralską (geometryczna, rzeźbiona) a kurpiowską (wycinankowa, barwna).
Współcześnie wyroby z klonu trafiają na regionalne targi rzemiosła, takie jak Targi Sztuki Ludowej w Krakowie, gdzie rzemieślnicy prezentują zarówno tradycyjne formy, jak i adaptacje dawnych wzorów.
